معرفي روستاي پارسا و منطقه هزارجريب

در روزهای نخست اردیبهشت ماه در یک گروه شش نفره کوه نوردانِ علاقمند به محیط زیست از گروه دیده بان کوهستان انجمن کوه نوردان ایران و بخش فرهنگی و دیده بان کوهستان هیات کوه نوردی استان تهران جهت بازدید و عکاسی از چشمه " باداب سورت" به آنجا رفتیم. این سفر اهدافی مانند تهیه گزارش زیست محیطی، بررسی مشکلات حفاظتی این اثرملی، صحبت با مردم محلی و پاکسازی مقدار زیادی زباله را نیز در بر داشت.
یادداشت حاضر ضمن اشاره به موضوعاتی مانند معدن کاوی، توریسم، نقش مردم محلی، زباله ها و تاثیر هر کدام بر آینده این چشمه و منطقه، پیشنهاد می کند که کارگروه ویژه ای متشکل از کارشناسان میراث فرهنگی، محیط زیست، نمایندگان جامعه محلی و نمایندگان انجمن کوه نوردان ایران جهت تدوین یک طرح اصولی برای حفاظت دومین اثر ملی طبیعی تشکیل شود

متاسفانه پس از ثبت این چشمه، هیچ اقدامی برای اتمام معدن کاوی و تهیه و اجرای طرح گردشگری انجام نشده است

معرفی چشمه های باداب سورت

ادامه مطلب

من و یار مله    چه سبزه زار مله    چشمه سار مله    دره کنار مله

منه پارسا مله   دار جه حصار مله   منه پارسا مله    بی من و یار گره

خاش قلب دله    جا هدایی اماره    مره سید مله     یارده بالای مله

تنه کوچه خاک    ای منه پارسا مله   نما شونا بیه    شیمه بالای قلعه

خاشه یارده کاردمه    وا با صدای لله     چایی سر یشتمه   لتکا و ستی کاله

یار وسته زومه   لله وا گاله گاله   منه یار خونه     بیه بالای مله  

دیمه بالای مله   کشیمه آه و ناله   آرزو دویه انده مه قلب دله

بوینم خاش یارده تنه کوچه دله    کتولی امیری طالبا خوندستمه

تنه دشت و صحرا تاورا دزد قلعه   خاش یار وسته شیمه تا قلعه دره

                   چیمه دسته دسته همیشه گال لاله

                   مله مله مله انده مه قلب جه دره

                   بورم تا دماوند بوینم ته اسم دره    

 یکی مرد خدا وونه

 یکی مه جور تباه وونه

مه دوش یک پشت گناه دره

گناه وه گونه راه دره

بمومه دل ده وا کنم

آقا ته ره صدا کنم

آقا جان آقا جان

یا حسین جان

منه دل پره گناه

زمبه من صدا حسین

یا حسین گونه دنه دل ده صفا آقا حسین

یا حسین گومبه منو

خوامبه تا کربلا بورم

رو ندارمه دل شکستمه

من پیش آقا بورم

---

زائرای ام مله انه ته کربلا آقا حسین

وشون لنگ ته خاک فدا آقا حسین

من و مه  پیر مه مار تنه فدا آقا حسین

آرزو دارمی که بیم ته کربلا آقا حسین

گونه بین الحرمین دنه شفا آقا حسین

تنه کو منه چشم دوا آقا حسین

---

کربلا بهوتمه دلا همه آه کشنه

کربلا انگار دره حسین وه راه کشنه

کربلا زینب دره برمه جه حورا کشنه

طفلای امام حسین ره خاش همراه کشنه

خوردی کیجا سه ساله هسته ونه نوم رقیه

خاش آقای سره نیزه ی بالا هشنه

---

شاه بی کس

مسلم یرستی کوفه بتنه وونه ته کس

مسلم تنها بهشتنه کوفیا که بینه کس

کوفیا نامه هدانه بتنه آقا برس

کوفیا بی وفانه آقا ته کربلا نرس

                                                              " سید محمد موسوی پارسایی "

 

 

سفر ما به پارسا از جاده گلوگاه تا به روستای نیالا رسیده بود و حالا شرح ادامه مسیر :

بعد از گذشتن از روستای زیبای نیالا جاده همچنان سرازیر است ؛ کمی پایینتر از روستای نیالا به یک راه فرعی میرسید این راه شما را به روستاهای رمدان و اوارد هدایت میکند.

پس از رسیدن به مسیر هموار جاده تا سه ، چهار کیلومتر هموار است و در سمت چپ شما شالیزارهای سرسبز(البته اگر این مسافرت را در فصل تابستان انجام دهید) و رود نکا خود نمایی میکنند . کمی که در این مسیر هموار راندید پل آهنی بزرگی میبینید که در اطراف به" پل آخوندی "معروف است و راه رسیدن به روستاهایی مانند بیشه بنه و کیاسر است . چند صد متری آن طرفتر از پل به فرعی دیگری میرسید که راه روستای وزوار است . بعد از عبور از این فرعی گنبد نقره گونی از دور خود نمایی میکنند ؛ این گنبد به شما میگویید که به روستای سفید چاه و گورستان باستانی و معروفش رسیده اید. طرف دیگرجاده روبروی روستای سفید چاه فرعی روستای آغوزدره است که تابلوی شهدای آنها در ابتدا نظر را جلب میکند . بعد از گذر از روستای سفید چاه یواش یواش از شالیزارها فاصله میگیریم و به زمینهای دیم منطقه وارد میشوید . در طول مسیر دره باریک وتقریبا عمیقی وجود دارد که در بین مردم محلی به" شمشیربر "معروف است؛ در ایام دور که خبری از ماشین و جادههای امروزی نبود مردم برای عبور از روی رود نکا با گذاشتن سنگی بزرگ بر روی شمشیربر که همچنان پا بر جاست خود را به آن طرف رود میرساندند . بعد از رد شدن از روی شمشیربر مناظر اطراف بسیار زیبا میشوند. از یک طرف هوای پاک روستا و سکوتی که تنها پرنده های آوازه خوان آن را میشکند و از طرفی دیگر دید بازی که میشود تا دور دستها را دید؛ واقعا زیباست. چند دقیقه ای که پیش رفتید به یک سه راهی میرسید که که راه جنوبی (سمت راستی) به روستای الارز ، راه شمالی (سمت چپی) به روستای اندارات میرود . اما ما مسیر مستقیم را ادامه میدهیم . همین که از آن سه راهی رد شدیم به فرعی دیگری میرسیم که تابلوی آن به ما میگوید به روستای الارز بوم میرود و میگذریم ؛ کمی بعد به روستای زیبا و خوش آب و هوای پیته نو میرسید؛ یک سر روستا کنار جاده و سر دیگر آن در کنار جنگلهای سرسبز دامنه کوهها قرار دارد . در این روستا یک پاسگاه پلیس و آنتن تلفن همراه وجود دارد . دیگه کم کم داریم به پایان مسیر میرسیم ؛ از روستای پیته نو که خداحافظی کردیم و در پشت تپه ها از دید پنهان شد در مقابل شما روستای دیگری خودنمائی میکند . نام این روستا ارضت است . و به ما میگوید که دارید به آخر مسیر میرسید . چند صد متری که جلوتر رفتیم در سمت چپ خود روستای کوچکی را مشاهده میکنید که کمی پایینتر از روستای ارضت است و آن همان ده زیبای ماست.

 یعنی پارسا.

در پست های بعدی چند تا عکس از این مسیر میگذاریم.      

  مردم پار سا از شب اول محرم تا شب هفتم در تكيه اي در منزل شخصي مير زين العابدين جمع شده و به عزا داري مي پرداختند همچنين در هر شب از ماه محرم هر يك  از روستائيان به سبب زمينهاي وقفي يا نذر و يا خيرات جهت اموات شام مي دادند .  

  در روز هفتم علم و بيدق را در روستا ، با يا علي گفتن   خانه به خانه برده  و  نام حسين ( ع ) را زمزمه مي كردند و سپس در هر خانه روحاني به منبر رفته  و مصيبت امام حسين و اهل بيت را خوانده و روز هشتم به همراه روستا هاي اطراف  به روستاي  الارز  بر سر قبر امام زاده مدفون درقبرستان ده  مي رفتند  و و در روز نهم نخست به روستاي اندرات رفته و در آنجا به همراه دسته هاي عزاداري ارضت و پيته نو و الارز بن و بادله دره  در حسينيه اندرات عزاداري كرده و سپس به صورت جمعي  به سفيد چاه   مي رفتند كه به سبب قدمت و مركزيت اين قبرستان براي اكثر منطقه عزاداري با شكوهي همراه با زنجير زني و سينه زني از تمام روستاهها اطراف  انجام مي گشت و سپس عزاداران به زيارت قبر سه تن از فرزندان امام موسي كاظم رفته  و در برگشت پارسائيها در روستاي اندرات دعوت شخصي به نام مشت اسماعيل بودند  و در آنجا هم به عزاداري مي پرداختند   و  با خوردن چايي وناهار كه معمولاً آبگوشت بود به روستا بر مي گشتند . روز دهم در  تكيه يا حسينيه روستا عزاداري  میکردند و ناهار مي خوردند. معمول بود كه در تاسوعا و عاشورا به احترام تا  ظهر   دست به كشت و كار نمي زدند و سپس در غروب روز دهم براي اهل بيت و طفلان و كودكان امام حسين ( ع ) شام غريبان  مي گرفتند .

در چهلم هم به عزاداري میپرداختند . روز چهل و هشتم هر خانه با آوردن يك سيني غذا از خانه خود به صورت دسته جمعي عزا داري كرده و غذا مي خوردند .

 

 

سال نو میلادی را به تمام جهانییان تبریک میگوییم

در دو پست قبلی مسیر قال قالی برای رفتن به پارسا را معرفی کردیم حالا نوبت مسیر گلوگاه است.

ابتدا به شهر گلوگاه میرویم و از خیابان اصلی شهر به سمت جاده توسکا چشمه میرویم.بعد از خارج شدن از شهر به جنگلهای مصنوعی حاشیه شهر میرسیم و پس از مدتی وارد جنگلهای بومی و زیبای منطقه میشویم جنگلی با درختان کهنسال بلند و هوایی مطبوع در بعضی اوقات که جنگل جلوی دید شما را نگیرد سواحل خلیج گرگان و شبه جزیره میانکاله مانند تابلویی زمینهای دوردست را تا افق زینت بخشیده .

بعد از مدتی طی مسیر در جنگل به چشمه ای در دل جنگل و نزدیک قله کوه میرسیم که به توسکا چشمه معروف است . منطقه اطراف چشمه را برای درست کردن زیر ساخت های گردشگری مسطح و قهوه خانه و سرویس بهداشتی در محل بنا کرده اند .

پس از گذشت از توسکا چشمه به بالای قله کوه میرسیم و مسیر یواش یواش سرازیر میشود . کمی پایینتر به پمب بنزینی تازه تاسیس میرسیم . با عبور از پمب بنزین سقف خانه های روستای نیالا نمایان میشود . روستای نیالا روستای زیبایی است که به تازگی در آن خانه های قدیمی جای خود را به خانه های مدرن امروزی میدهد . روستای نیالا قبرستانی دارد که مانند قبرستان سفید چاه جزو گورستانهای باستانی ایران است.

ادامه مسیر را در پست بعدی مینویسیم.

حلول ماه محرم ماه خون قیام برتمامی شیعیان و آزادگان جهان تسلیت باد

دره نکا رود دره بسیار زیبایی است. به نظر من بهترین زمان برای دیدن زیبایی های این منطقه اردیبهشت ماه است. این دره در جهت شرق به غرب امتداد دارد . دامنه شمالی آن که روستای کلکت و روستاهای دیگری مثل ویوا ، دهی ، چین پارچ و آغوزدره در آن واقع است از لحاظ پوشش گیاهی و جنگلی نسبتا ضعیف است و از درختچه ها و درختان پراکنده پوشیده شده که در اصطلاح محلی به این مناطق " تاور " میگویند. شیب کوهه در این سمت نسبت به جانب جنوبی ملایمتر است .اما قسمت جنوبی دره بر خلاف سمت مقابل آن با جنگل های متراک فرش شده است . این سمت بین مردم منطقه به" کمربند" معروف است. و اما کف دره که سر چشمه رود نکا از آن میگذرد ، زمین های کشاورزی روستاهای اطراف است که اکثرا هم به علت آب فراوان در آن به کشت برنج مشغولند . خلاصه بریم سر اصل مطلب ؛ بعد از رسیدن به کف دره و بالا رفتن از سمت دیگر آن به زمین های کشاوزی روستای پارسا میرسید . حالا دیگر سفر چند ساعته ما تقریبا به پایان رسیده. کمی جلوتر از لبه دره به یک دو راهی میرسیم که راه سمت چپی به روستای ارضت و راه سمت راستی به پارسا میرسد .  500-600 متر که راه پارسا را ادامه دهید به روستا میرسید.

این هم پایان سفر ما از راه قال قالی به پارسا.

این هم دو تا عکس از دره نکا رود :

 

برای رفتن به روستای ما دو مسیر عمده وجود دارد . مسیر قال قالی و مسیر گلوگاه . مسیر قال قالی تا همین چند سال پیش بسیار پر رفت و آمد بود اما از وقتی که جاده گلوگاه به دامغان احداث شد تقریبآ بلا استفاده شد .

ابتدا به مسیر قال قالی میپردازیم :

برای رفتن به پارسا از مسیر قال قالی باید از چهار راه بندرگز که در جاده گرگان به ساری واقع است به دهستان گز رفته و از آنجا جاده ای را که به سمت جنوب و به درون جنگلهای انبوه میرود طی کنید . بعد از وارد شدن به جنگل های منطقه محو ابهت و زیبایی آن میشوید . بعد از طی ۱۰- ۱۵ کیلومتر به چشمه ای میرسید که این جاده نامش را از آن به عاریت گرفته یعنی چمشمه قال قالی . معمولآ مسافران هزارجریب چند ساعتی را برای استراحت و صرف غذا کنار این چشمه زلال و پر آب اطراق میکنند . مناظر اطراف چشمه و کلآ تمام مسیر غیر قابل توصیف است و هر کس برای حس کردن این زیبایی باید خود آنجا باشد . بعد از عبور از چشمه تقریبآ به بالای قله میرسیم که در اصطلاح محلی به آن " لو سر " میگویند و بعد از آن مسیر تا کف دره زیبای نکا رود سرازیر است . در این مسیر تنها روستایی که از آن عبور میکنیم روستای کلکت است که روستایی واقعآ زیباست.

در پست بعدی درباره ادامه مسیر مینویسیم  

از آنجاییکه در این روزها بازار عروسی ها حسابی داغه میخوام درباره مراسم عروسی توی روستامون بنویسم

عروسي :

 انتخاب همسر و ازدواج دردوران گذشته بيشتر توسط بزرگتر خانواده انجام ميشد  كه شروع آن با  خواستگاري بوده وسپس با روسري  زدن  نشان  مي كردند  وبعد آن مجلس قند اشكنون يا  شيرين خوري  كه پسران جوان  در آن مجلس براي گرفتن كله قند كه توسط بزرگ روستا شكسته ميشد  مسابقه ميدادند و بدين ترتيب مجلس  خاتمه مي يافت و  سپس مجلس ديگر با عنوان عقد كنان  ممي گرفتند گاهي اين مجلس، به همراه مجلس عروسي يكجا  گرفته مي شد ولي اكثراً جداگانه انجام ميشد كه در آن عاقد عقد خوانده وبه دستان  دختر و پسر حلقه زده مي شد و بعد از آن   مجلس عروسي كه بسيار با شكوه  انجام مي گشت . در ايام گذشته  تا هفت شبانه روز ادامه داشت و  با  مراسم حنابندان و حمام بردن عروس و داماد   ادامه داشت  زنان با لباسي به نام چرخ شلوار مي رقصيدندو با دست دايره ساز مي زدند.

و مردها هم  با مسابقات  كشتي گيري و جمع شدن از روستا هاي اطراف   و درنه بازي و كلاه ته بازي و.. به شادي مي پرداختند.

سرزمینم، زادگاهم، روستایم پارساست 

                                      نام نیکش جاودان آنجا که نامش پارساست

از افق زردی طلا رنگ چون نگینی بر سر سنگ 

                                      زینت و زیور کند آنجا که نامش پارساست

هم قراول خواند هم بلبل و قمری و کبک  

                                      چشمه سارش جاودان آنجا که نامش پارساست

در بهاران بلبلان خوشخوان شوندو قاصدک افشان شود 

                                       گل بنفشه سفره اش را گسترد آنجا که نامش پارساست

نیک کردارند و مردم زاده اجداد پاک  

                                       بار الها زنده باد آنجا که نامش پارساست 

 

                                                                                     "  سید محمد موسوی  "

 

این هم عکس ساکنان قدیم روستا که فقط در بهار و تابستان در زادگاهشان به سر

 میبرند و بقیه سال را در شهرهای اطراف سکونت دارند...

حاج میر یوسف موسوی

کربلایی غلامعلی صفری

کربلایی میر نبی موسوی

میر زین العابدین موسوی